Sunday, 5 March 2017

एक्लोपन र मेरो मन

स्कुलमा गणितमा सिकाए जसरी गुरुहरुले
Suppose .......=  x माने झै
ठिक मैले पनि आज
तिमी = आफ्नो मान्छे मानेर
हिसाब गर्न थाले देखि जिन्दगीको
खुसीको सिमानामा हेरेफेर भएको छ
अनिन्द्राले आफ्नो परिधी बढाएको छ
चाहानाको आकाश फैलिएको छ
स्नेहको न्यानोले
विश्वासलाई बोकेर
तिम्रै खोजीमा हिडिरहेको छ
सपनाहरुमा नयाँपन छाएको छ
एकान्तलाइ तिम्रो आगमनले झनै प्रिय बनाएको छ
ओठहरुमा मुस्कान आफै फैलिरहेको छ
आफैमा सुनौलो आभास हुदैछ
कोर्न थालेको छु
कल्पना र चाहानाका रङहरुले तिम्रो अलौकिक तस्वीर
तर यति मात्रै पनि हैन
वास्तविकता भित्र लुकेको के छ भने
तिमी सङ ब्यतित काल्पनिक निकटताले समेत
कसम मलाइ
एउटा सुखद पीडाको आभाष गराइरहन्छ
जुन पिडाको खोजीमा
आज पनि म निरन्तर तिम्रो पछि हिडिरहेछु
तिमीलाई थाहै नदिइ
एक्लै एक्लै
र सोधिरहेछु आफ्नै अन्योल मनलाइ
'प्रतीक्षा' मा 'अपेक्षा' मिसाएर
पर्खिरहेका मेरा रहरहरु
कतै बिडम्बना सङ ठोक्किएर,
स्वयम् परास्त त हुने हैनन
तर पनि म सुखद पीडाको खोजीमै छु

Friday, 24 February 2017

मेरो प्रेमकथा

"म त लालिगुराँस भएछु
   मनै भरी फुली दिन्छु मनै भरी फुली दिन्छु "

सायद तिमिले हेर्यौ हेरेनौ मैले option राखेन सोचे तिमीले अवश्य हेर्यौ अनि त्यही बहानामा बारम्बार हेरिरहे तिमीलाइ ।स्पर्श गरिरहे बारम्बार तिम्रो नयनहरुलाइ , हावालाइ आफ्नो आवाज मात्रै पठाएर किन नहोस तिम्रो उत्तर प्रतिउत्तर केही नसुनी बारम्बार बोलिरहे तिमी सङै । सायदै येस्तो भएको थियो मलाइ यो भन्दा पहिले । न म तिम्रो आखामा आँखा जुधाएर तिम्रो आखाको मादकता मा हराए न तिम्रो सुन्दर चेहरा भित्र आफुलाइ रोक्न सके तिमी आयौ कति ढिलो अन्नि कति चाडै मेरो मनको डेरामा घरजम गरेर बस्न सफल भयौ । तिमी त दिल चोर रहेछौ,मेरो मनको अदालतले फैसला सुनाउदै आज भन्दैछ,तिमीलाइ जन्म कैदको सजाय छ मेरो मुटु भित्र । 

एक्लै म तिमीसङ बरम्बार बोलिरहेछु फेरि बोल्न मन लाग्छ एक्लै टोलाउछु , आउछौ तिमी कल्पना बिपनामा अनि फेरि हराउन थल्छु म तिमी सङै । तिमीलाइ खोज्ने बहानामा सच्चिकै अचेल म हराउने भएको छु । यदि तिमी पनि सपनामा हराउछौ भने कुनै दिन दोबाटोमा हाम्रो भेट पक्कै हुनेछ यस्मा पनि मलाई विश्वास छ ।

हरेक सुन्दर कुराहरू पाउने आश गर्न सकिन्छ तर म त्यही आश भन्दा अलि अघि नै बढेर विश्वास गरिरहे तिमीलाई पाउने विश्वास ।तर हरेक मन परेका कुरा पाउनैपर्छ भन्ने मान्यता पनि हैन मेरो ।

जब जब हेर्छु तिमीलाइ , हैन मलाई केही नौलो आभास भएजस्तै लाग्छ बारम्बार , अनि आफै लजाउछु आफै सङ आफै डराउछु आफै सङ । न त तिम्रो सबै कुरा पहिल्याउन सकेको छु न त अरु केही नै तर पनि किन यति नजिक भएको महसुस हुदैछ म सोच्दैछु तिमी यहाँ छौ र त म छु । किन आज यस्तो अनुभुती हुदैछ म आफै पनि अच्चमित छु आफै सङ 


तिमी मेरो स्वाधीनताको डिलमा बसेर मेरै मनका तरङ्ग भित्रका स्वतन्त्रता भित्र खेल्न खोज्छौ भने , मेरै मनको सागरभित्र प्रेमको आभास खोज्छौ भने , मेरो कल्पनाको सागरमा एक पल्ट डुबेर सोच्छौ भने सायद तिमिले यी नयनलाई नयन  मात्र हैन आखाको पर्दा  भित्र लुकाएर राखेको  तिम्रो मुस्कुराइरहेको अनुहार पनि प्रष्ट देख्नेछौ । 

मेरो अस्तित्व दोबाटोमा रोकिएको छ प्रिय , स्वाभिमान र नैतिकता दोसाँधमा अडिएको छ , समाजका मूल्य र मान्यता डाडा वारि पारी छन , तैपनी म धिच्याइ रहेछु सकि नसरी यो जिन्दगीको बोझ बोकेको गाडी एकतर्फि सम्बधरुपी इन्जिनको साहायताले अनि दोहोरो आत्मियतारुपी इन्धनले र तिमीमाथीको बिस्वासको लाइसेन्स लिएर जिन्दगिको राजमार्गमा तिमी सङै यात्रा गर्ने सपना सजाउदै  छु । 

उडाउदै छु हाम्रो सम्बन्धको जेट कल्पनामै , यो माया प्रेमको सन्सारमा,बनाएर चौडा छाती,खोलेर मुटुका धमनी र शिराहरु आज बिलिन हुदैछु आफ्नै छुट्टै कल्पनाको सागरमा निश्चलता बोकेको छहरा बाट,  समयको बेग बोकेको नदिबाट , अब मिसिएर सागरमा सगरको निश्चल छहरा देखि मलाइ बुझ्नुछ मन भारी हुदा र छहरा जस्तै कल कल बग्दा कसरी सङै बग्दो रहेछ त हाम्रो माया पनि ।
To be continued .....

Wednesday, 22 February 2017

ताराहरु र तिमी

मध्यरातमा झ्यालबाट
उघारिएको आकाश हेरे
टहटह लागेको चम्किलो 'जुन' थियो
अझ आकाश भरी छरिएका
अनगिन्ती टिलपिल गरिरहेका ताराहरु थिए
हेर्दै जादा
ताराहरुको बिचमा तिमीलाइ देखे
अनि म चिच्याय
मेरि मायालु
म तिमीलाइ आफुलाइ जति नै माया गर्छु भन्दै
हावा सरर माथी तल गर्दै थियो
हावाले मेरो मनमा अडेको भावना
तिमीलाइ सुनाइदिए जस्तो लाग्यो
म डराए
म लजाए
अनि पर्दा लगाएर सुर्य उदाउनु पुर्व र
ताराहरु हराए पछि सम्म पनि
तिमीलाइ खोजीरहे
कहिले धर्तिको आकाशमा
त कहिले आफ्नो चहानाको आकाशमा

Wednesday, 25 January 2017

सलाइको काटी र म




सलाइको बट्टामा
खादिएर बसेका छन सलाइका काटिहरु
जस्ले बोकेका छन
आफ्नै टाउकोमा बारुदको पगरी
र मेरो बायापट्टी छेउमै छ
नया सुर्य चोरोटको बट्टा
भर्खरै किनेर ल्याएको
चुरोट सल्काउन हात अघि बढ्नै खोज्दा
म भने मन भित्र सोचीरहेछु
के जलिरहेको मन लाइ
चुरोटको खिल्ली जलाउदैमा शान्त पार्न सकिएला त ?
चुरोट जलेर उड्ने धुवाँले त हावासङै
फुक्सोमा क्यान्सर गर्दिन सक्छ !
अनि उनले दिएका बचनहरुले पनि
हावाको तरङ सामाउदै
Cerebral cortex मा ठोक्किएर
अन्तिममा मनमै गहिरो घाउ बनाइसकेको छ



यति सोचेर म शुन्यतामा प्रवेश गर्छु
आफै भित्र हराउछु
अनि निर्णय सुनाउछु यो हातलाइ
हो टाउकोमा बारुध बोकेर
पल्टिरहेको सलाइको काटिले
यो निर्जीव चुरोटको खिल्ली होइन
उस्ले दिएका सजीव सम्झनाहरु जलाउन सके
फेरि फेरि सपनामा आएर सताउन कम गर्थे कि ?












फेरि सोचे
यो सलाईको काटिले
चुरोटको खिल्ली उस्का सम्झनाहरु मात्र हैन
यदि मैले मेरो आफ्नै
आडम्बर , रिस , घमण्ड , स्वार्थिपनलाइ
जलाएर खरानी बनाउन सके
चुरोटको ठुटोजस्तै
के हलुका होला त मेरो बाकी जिन्दगी ?


Tuesday, 24 January 2017

बाध्यता

दुख सुख कसलाइ पो पर्दैन र तर यस्तो पनि हुन्छ कतिले दुखको भारी खुसी खुसी बोकि दिदा सायद भगवान पनि उसैलाइ झन जिन्दगिको बोझ बोकाइरहन खोज्छ्न । अब भने म पुराना कुराहरुलाइ बिर्साएर  बिस्तारै नया जिवनको सुरुवात गर्ने योजना बुन्दै थिए मेरो पनि  दुखको भारीलाई छोप्ने गरि सपनाको महल उभिसकेको थियो मनमा तर पनि यति सजिलै म यी घटनादेखी माथी उठ्न सक्ने स्थितिमा थिइन कसै गरि । बेला बेला झस्काइरहन्थ्यो आफ्नै बिगतले आफैलाइ त तर्सेर म पुन सोच्न पुग्थे ५ बर्ष पहिलेको घटना जो म भुल्न खोजेर पनि भुल्न नसक्ने गरि गढेको छ यो मनमा ........


मलाइ अचेल यस्तो लाग्न थालिसक्यो यो दुख जति खप्यो भगवानले झन झन दुख दिन्छन । तर पनि मेरो दुख खप्ने क्रम झन झन बढ्दै छ जसरी चहाना अनि आकान्क्षाका आधारहरुले आयतन लिदै गए ठिक त्यसै गरि दुखका पहाडले पनि सुखका आधार माथी नियन्त्रण पनि जारी राखे । आखामा आँसु आउनु अनि ओठमा हासो नहराउनु मात्र दुखको मापक हैन रहेछ । जसरी आज मेरो न आँखा रसाउन सकेका छन न त ओठहरुले हासो हराउन सकेका छन तर आखिर मनमा एक किसिमको कम्पन जारी छ सायद मेरा खुसिमै केन्द्रबिन्दु बनाएर दुखकम्पन गएको छ मेरो मनमा र त अहिले सम्म सम्यमित हुन सकेको छैन मेरो मन ।

असार लागिसकेको छ बाहिर मुसल्धारे पनि परिरहेको छ तर मनमा पनि एक अर्को पहिरो गइरहेको भान भइरहेको छ मेरा बाध्यताले निम्त्याएको परिस्थितिको पहिरो । दुखका ओरालोमा त आफ्नै स्वास्थ्यले पनि अब त साथ दिन छोड्दो रहेछ क्यारे अस्ती देखि आमाले TB को दवाइ सुरु गरेको , त्यसको २ हप्ता बित्न नपाउदै बुवा पनि थला पर्नुभयो। रिन जोखो गरि सदरमुकाम लग्दा , जिल्ला अस्पतालमा डाक्टरको दरबन्दिमात्र तर डाक्टर काठमाण्डौ मै भएपछी एकपटक पुन आफ्नो विवशताले मेरो परिस्थिति लाई लात्ता हानेर मलाइ बिरामी बुबालाइ घर ल्याउन बाध्य बनायो । जति जति म बाध्यताका चट्टान परिस्थितिको उर्जाले तोड्न खोज्थे झन झन निराशाको बादल मडारिन्थ्यो मेरो आकाशमा । १ दिन २ दिन झन झन बुबाको अवस्था कमजोर बन्दै गयो । म यसपटक भने आफ्नो विवशताको भारि अन्तिम जिम्मेवारी सम्झेर बोक्न बाहेक अर्को बिकल्प नभेटेपछि आमाको कानमा सजिएको सुन लगेर बजार तिर हानिए । मलाइ मनमा भने लागिरह्यो मैले कतै आमाको कानमा सजिएको गहना हैन , आमाको निम्ति बुबाले दिएको प्यार त बेचिरहेको छैन , तर "बुबाको प्यार बेचेर बुबालाइ नै बचाउन सकिन्छ भने जा छोरा" भन्दा आमाले मेरा आँखा न रसाएका पनि होइनन । तर गहना बेचेर आउदा भने आमाको आखामा उज्यालो छाएको थियो सायद , अब बुबालाइ बचाउन सकिन्छ भन्ने आशाले मनमा ठाउँ पाएको हुनुपर्छ र त बर्षात पछिको आकाश जसतै चमक छ आमाको मुहारमा तर मनमा कति दर्द होला म आफै पनि कल्पना गर्नै सक्दैन । बुबालाइ पनि हिजोको भन्दा आज आजको भन्दा भोलि रोगले च्याप्दै थियो ।


म घर भित्र जाँदै गर्दा बुबाले मलाइ च्याप्प समाउदै बर्बर आँसु झार्दै भन्न थाल्नु भयो मेरै माटोमा मर्न दे मलाई , किन बालुवामा पानी हाल्न खोज्दै छ्स , न तलाइ राम्ररी पढाउन सके बेलामा , न तेरि आमालाइ सुखले पाल्न सके , भएको सम्पती पनि मेरा उपचारको निम्ति खर्च गएर झन मेर्ने बेलामा मलाइ पापको भरी नबोका छोरा भनेको मान । बुबाले यति भनी सक्दा बुबाका परेलाले आशु छेक्न सक्ने अवस्था त थिएन नै मैले पुछ्न सक्ने परिस्थिती पनि थिएन , आफ्नै आखाले आँसु परेलाको डिलमा ल्याइसकेका थिए बुबाले कुरा नसक्दै । त्यसैले मैले केही पनि नबोली सुक सुक गर्दै सर्टको बाउलाले आँसु पुछ्दै भित्र गए अनि सबै लुगा कपडा मिलाउन थाले । मनमा भने निरन्तर एउटै प्रश्नले हिर्काइरह्यो ``बुबा तपाईंको छोरालाइ झन जिन्दगी भरी पछुताउने बाटो नदेखाउनुहोस , तपाइलाइ थला पर्दा अस्पतालको ढोका सम्म देखाउन नसकेको मलाई अझ आत्मग्लानी बोध नगराउनुहोस ´´ बरु बेच्न तयार छु म यो खेतको कान्ला , यो पाखो जमिन पनि यदि अन्तिम सम्म पनि बचाउन सकिन्छ भने मेरा बा को न्यानो काख । तपाइको काख मलाइ धेरै विशाल लाग्छ हाम्रो ५ रोपनि पाखो जमीन भन्दा त !
                  
                                                                         ***********
गाउमा सबैकोमा धान रोप्ने चटारो थियो तर मेरो मनमा भने कसरी यो दुखबाट एक कदम नै किन नहोस अघाडी बढ्ने भन्ने थियो । अब काठमाण्डौ जाने भन्दा भन्दा फेरि पानी निरन्तर बर्सिदै थियो यो अर्को बाध्यता बनेरे हाम्रो बाटोको बार बनेको थियो । रोकिदै नरोकिने भएपछि भने अब नगइ हुदैन भन्दै पर्दै गरेको पानी अनि बग्दै गरेको आमाको आशुको बेवास्ता गर्दै काठमाण्डौ हिड्न बाटो लागयौ । १५ दिन देखी थला परेका बुबालाइ साथमा अनि मनमा भगवानलाइ साक्षी राखेर बुबाको जिन्दगीको भिक माग्दै जब महाराजगन्जको अस्पतालको गेटमा पुगे , लाग्यो अब मेरो बालाइ यमराज त के कसैले पनि लग्न सक्दैन किनकी नजिकै मैले सेतो कोट अनि घाटिमा स्थेस्कोप झुन्डाएका भगवान देखि सकेको थिए । बुबालाइ बाटोमै छोडेर मैले ति डाक्टरको खुट्टा समाउदै भन्न पुगे मेरा बा लाइ  बचाइ दिनुहोस ....!!!   मेरा बा लाई बचाइ दिनुहोस......!!! ।डाक्टरले सबै प्रकृया पूरा गराइदिएर बुबालाइ ओपिडिमा भर्ना गरे । डाक्टरले भने अनुसारका सबै चेक गराउदा गराउदै  डाक्टरले फोक्सोको क्यान्सर भएको कुरा पुष्टि गरेको चिठा/पुर्जी हातमा थमाएर We are sorry it is chronic condition.........अरु पनि के के भने डाक्टरले मैले त्यसपछि केही सुन्नै सकिन । मनमा एक्कासी अन्धकार छायो मष्तिस्कमा पनि कम्पन छायो छेउमा टोलाइरहेका बा लाइ पनि अब त बा भन्दा पनि लास देख्न थाले विश्वासको बाध अब भने जोड्नै नसकिने गरि टुट्यो , मन पनि तसै गरि भाचियो । मलाइ डाक्टरले दिएको यो केवल चिठा/पुर्जि मात्रै हैन मेरा बुबाको मृत्युपत्र बोके जस्तै लग्यो । भारी भयो मन यो पुर्जामा मेरो हात परे सङै। यो पुर्जाको अरु कुरा हेर्नै मन मानेन यसमा मलाइ कता कता यमराजको चित्र कोरिए जस्तो भान पनि भयो ।अर्का तिर अब आमालाइ कसरी बुझाउने मेरा बुबाको मृत्युपत्र आखिर के भएको छ भन्नू मैले म आफै अनबिग्य छु ।


अब बुबा लाई गाउँ फर्काउनुको अर्को विकल्प थिएन म सङ झन उता आमालाइ कति छ्टपटी भयो होला त्यसको त झन कुरा सोच्न सम्म पनि भ्याएकै थिएन । अब भोलि गाउँ फर्किने भनेर बुबा लाई मैले भन्दै थिए , त्यसैले आज अब नेपालको प्रशिद्ध धार्मिक स्थल पशुपतिनाथको दर्शन गराउन लग्ने सोचे । अनि बिहानै बुबालाइ नुहाइ धुवाइ गराएर पशुपतिको दर्शन गराएर उतै बाट बसपार्क गयौ । अब मलाइ आमाको घाटिमा सजिएको बुबाको प्यार त मैले बेचे बेचे अब आमाको कान बुचो नछोड्ने भनेर बसपार्कको छेउको पसलमा गएर सुटुक्क नक्कली सुनका गहना किनिदिए । मनमा अब पुरै सन्त्रास , डर ,भयलाई , आफ्नो बाध्यता नामको डोरिले बाधेर मृत्युको समय गन्दै गरेका बुबाको छेउमा बासेर गाउको बाटो तिर लागे ।


खाना खाने भनेर बाटोमा गाडि रोकेको मात्र के थियो म बुबालाइ केही खाउ भन्दै थिए , बुबाले हैन मलाइ भोक नै छैन भन्दै नाइ नास्ती गर्दा गर्दै म होटल तिर झरे , केही खाने कुरा लिनलाइ तर होटलमा पुरै भिड थियो र  भीषण बाढि पहिरो गएको कुरा हल्ला चलिरहेको थियो हल्ला पनि एक्कै पटक यत्र तत्र फैलियो । म पनि समाचार हेर्न भनेर टिभी छेउ मात्र के पुगेको थिए बाढी अन्यत्र कहि नभई हाम्रै गाउँमा गएको रहेछ अब झन मुटुको धड्कन बढ्न थाल्यो मनमा झन उकुसमुकुस भइरह्यो बुढी बिरामी आमालाइ के भयो कस्तो भयो ? कस्तो बिपत आइलाग्यो आखिर यस्तो बेलामा अब म आफैलाइ आफुले सम्हाल्नै नसक्ने अवस्थामा पुगिसकेको थिए । News channel हरु सबै घटनास्थलको बारेमा थप बिबरण आउन बाकी रहेको समाचार पस्किरहेका थिए मेरो मनमा भने आमाको बारेमा केही नराम्रो समाचार सुन्न नपरोस भन्दै भगवानलाइ सम्झेर प्रत्येक सेकेन्ड सेकेन्डमा समेत लाखौं प्रार्थाना गरिसकेको हुन्थे । अब भने टिभीले त्यस क्षेत्रका स्थानिय सम्बाददाता सङ सम्पर्क को प्रयासमा निरन्तर थिए तर सम्पर्क हुन सकिरहेको थिएन अब भने गाढिले पनि हिडने तर्खर गर्दै हर्न बजान सुरु गरिसकेको थियो मलाइ भने यो बाढिको सबै समाचार नसुनी अधाडी बढ्नै मन थिएन तर गाडी त साच्चिकै आघाडी हिडिहाल्ने छाटगाठ देखाए पछि मैले होटेलबाट बुबालाइ अनारको जुस ल्याइदिएर अघाडी हिड्न खज्दै  थिए अब भने मृतकको नमावली नै आउन थाल्यो नामावली आधि जति आइसक्दा समेत आमाको नाम नभएकोमा खुसी हुँदै थिए मन मनै तर यो खुसी धेरै बेर टिकेन मृत्यु भएका २३ जना मध्य २२ जना सम्म आमाको नाम सुन्न परेको थिएन तर २३ औ न मा त्यही नाम सुन्न पर्यो जो मन अघि देखि सुन्न नपरोस भन्दै भगवानलाई पुकार्दै थिए । उता गाडीका सबै मानिसहरु मलाइ ढिलो गर्यो भनेर आक्रोसित भैरहेका थिए तर यो खबर मलाइ कसैलाइ सुनाउन मन लागेन त्यसैले टिलपिल आखाभरी आँसु बोकेर बुबाको छेउ पुगे बुबा अझै सुतिराख्नु भएको रहेछ । मलाइ अहिल्यै उठाइहालौ जस्तो लागेन पनि र सुक सुक गरेको आवाजमा बोलाउन सक्ने स्थितिमा पनि थिइन म ।

यता बुबाको अवस्था यस्तो छ , उता गाउमा अब पहिरोले घर , जग्गा जमिन त्यो भन्दा पनि बढी मेरो आफ्नो आमाको काख पनि बाकी राखेको छैन । मनलाइ जति सम्हाल्न खोज्दा पनि आखाबाट आँसु र घाटिमा सुकसुक कसै गरि हटाउन सकेकै छैन । सोचे गाउमा पहिरोले सबै सम्पत्ति बगाएर मात्र किन लग्नु लग्नु , लगे पनि हुन्थ्यो नि यो पहिरोले हाम्रो दुखको पहाडलाई के काफी थिएन त हाम्रो दुखको पहाडमा पहिरो जान हाम्रो परिवारको आँसु ।

बुबालाई म कसरी सुनाउने कि पहिरो गएको छ हाम्रो परिवारको खुसिमा , प्रेममा र अब उजाड छ हाम्रो फिका फिका जिन्दगी न त अब कौनै रङ्ग नै बाकी छ न त कुनै रस सिवाय आशुको अमिलो रस बाहेक । तर बिहान हुनै लाग्दा पनि बुबा उढ्नु भएन अनि मैले बुबा उठ्नु अब घर आइपुग्नै लाग्यो भन्दा बुबाले पनि अक्मकिएको स्वरमा भन्नू भयो बाबू अब हाम्रो घर नै बाकी नरहेपछि कहाबाट घर आउँछ र अनि अङालोमा कसेर मलाइ बेस्सरी रुन थल्नुभयो मैले पनि अघि सम्म आफै भित्र सम्हालेर राखेको दर्दहरु अब भने आँसु र आवाजको तरङ्गमा फैलिन बेर गरेनन । गाडिमा भएका सबै मानिसहरु हाम्रो यस्तो भावबिहोल अवस्था देखेर चकित परेर हेरिरहेका थिए । तर हामी भने अझै पनि आफुलाइ जति सम्हाल्न  खोजे सकिरहेकै थिएनौ  । .......... 
To be continued ......


Tuesday, 13 September 2016

आइरहने सम्झना १

सिन्धुपाल्चोक जिल्ला अस्पतालमा पोस्टिङ भएदेखी हामीले बिद्यार्थी चिकित्सक हुदाताका देखेका Youtube का case हरु बाहेक अन्य थुप्रै case हरु Handle गर्नुपर्दा कम्ती तनाव भएन । MBBS को ५ बर्षको पढाइ कति त परिक्षा पास गर्न क्नि बाकी चाहिँ रमाइलो गर्नमै बित्यो । हामीले त्यतिखेर सुन्दै नसुनेका अनि देख्दै नदेखेका फरक फरक case हरु लिएर आउने बिरामीको भिड हेर्दै आफ्नै प्रमाणपत्रले आफैलाइ प्रश्न सोधिरहेको अनुभुति हुन्थ्यो ।
कहिलेकाही त भोलि आउनुहोस् भन्दै गएर रात भर पढेर , सिनियर दाइहरु सङ सल्लाह गरि , Youtube र Google गरेर गएर अर्को दिन उपचार गर्थ्यौ । यस्तै गर्दै दिनहरु बितिसक्दा रहेछ्न । सिन्धुपाल्चोक आएको पनि १ बर्ष पुगिसकेछ पत्तै भएन ।हुन त ५ बर्ष को MBBS नि कति खेर सकियो पत्तै पाउन सकिएन । घुम्न भने ५ बर्षको दौरान कतै बाकी रहेन न रारा न फेवा न त जोमसोम र मुस्ताङ अनि दार्जिलिङ सिक्किम नै । अनि न त छुट्यो खप्तड अनि चितवन नै । सच्चिकै ५ बर्षका स्मृति यति छन कि मनमा तर समय बितेको पत्तै भएन ।
पढ्नलाइ त होस्टेलमा Exam नै आउनु पर्ने हैन भने त मध्यरात सम्म चल्ने गफगाफ अनि Good Friday सङै समय बितेको त पत्तै हुदैन थियो । पढ्ने त परिक्षाको ठिक १५/२० दिन हेरेर पढ्ने न हो यसैगर्दा गर्दा Grand final को exam पनि सकेर डा लेखिएको प्रमाणपत्र आइपुग्यो । अब सरकारले bonding मा पठाए बमोजिम नै म लगाएत साथिहरु कोहि धादिङ कोहि सिन्धुपाल्चोक कोहि नुवाकोट पुग्यौ । अस्पतालमा त अनुभवका आधारमा ANM पढेका दिदीहरु अनि HA पढेका दाइहरु लाई बिश्वास गर्थे बिरामी हरु पनि यो वास्तविकता पनि थियो हामी सिक्दै गर्दै थियो उहाहरु सङ १० बर्ष काम गरेको अनुभव थियो । डाक्टर पेशा नै अनुभवको हो अचेल म बुझ्दैछु । सिन्धुपाल्चोक जिल्ला अस्पताल आएर मैले धेरै कुरा सिक्दै थिए विद्यार्थी हुदाको अव्यवस्थित जिन्दगी पनि बिस्तारै ब्यबस्थापन गर्न सिक्दै थिए म ।

अफिसमा चिठ्ठी आएको थियो यहि बैशाखमा तालिम रहेछ भरखरै चिकित्सक बनेका हामीसबैलाइ ।साझ कोठामा पुग्दा त नितेश , रमेशको फोन आइसकेको थियो हामी पनि आउदै छौ भनेर गरेका रहेछ्न म पनि सबै बन्दोबस्त मिलाएर चैत्र २८ गते काठमाण्डौ जाने खबर गरे अफिसमा पनि । अनि २/४ दिन काठमाण्डौ पुगेर धेरै पछिको स्नेहा सङ पनि भेट्ने योजना थियो ।

स्नेहा म कलेज मै पढ्दा चिनेको भेट पनि अलौकिक छ । हामी ward मा जादा उनिहरुले सिकाउथे कति कुराहरु । staff नुर्सिङ पढेकी  स्नेहा सङ ward मा भेट बाक्लिदै गएपछी परिचय भयो दाइ बहिनी बाट सुरु भएको सम्बन्ध अब भने प्रेमी प्रेमिकामा आएर अड्केको थियो । स्नेहा पनि Nursing सकेर Australia गएर अस्ति भर्खरै आएकी छ । समय मिलाएर लामो समयको भौतिक बिछोडको चिरालाइ मेटाउने गरि सङै बस्नु थियो । त्यसैले पनि म ३/४ दिन अघाडी नै हिडे सिन्धुपाल्चोकदेखि । अनि अरु साथिहरु आउदा सम्म स्नेहा सङै कहिले dream garden त कहिले white गुम्बा घुम्यौ कहिले नगरकोट । स्नेहाको जोड अब मैले पनि अस्ट्रेलिया जानुपर्छ भन्ने थियो तर अझै १ बर्ष काम गर्नै बाकी हुनाले म केही बोलिन । सायद उनले मेरो मौनताको उत्तर बुझिन अनि अङालो हालेर भन्न थलिन न त कलेज हुदा सङै हुन पाइयो न त अहिले नै ,१ बर्ष बिताउन मलाई कति कठिन भएको छ अमृत । मैले पनि अनि उनका मायाले निचोरिएका आँखा पग्लेर आएका आँसु पुछे अनि टोलाइरहे । अङ्कमाल गरिरहे छोड्नै मन लागेन भोलि देखि त तालिम थियो । अनि उनको ओठमा मेरा ओठले हस्ताक्षर गरिदिए ।
त्यो साझ म स्नेहाकै घर गए । घरमा पनि मम्मी र स्नेहा मात्रै बाबा अमेरिका अनि भाइ हिस्टेलमै । मम्मिसङ पनि धेरै भलाकुसारी गरियो । स्नेहाले मेरो बारेमा सबै कुरा मम्मिलाइ भनेकी रहिछ । अनि माया मिसाएर स्नेहाको हातले पकाएको खाना खाइयो साझ ।
बिहान हुन नपाउदै ओछ्यानमा Good Morning Dr. भन्दै चिया लिएर आइपुगि । अनि ८ बजेतिर स्नेहाको घरबाट बिदा भएर तालिम स्थल पुगे । बाटो सम्म आएकी स्नेहालाइ अर्को शनिबार भेट्ने बाचा गरेर छुट्टियौ ।
............. To be Continued soon

Friday, 29 July 2016

Nepal's ''Poor Woman's Problem'': How Obstetric Fistula Blights Lives

Anita Rai does not look like a woman who has just been successfully cured

of her fistula – one of the most debilitating, but least known, health issues affecting

women in Nepal. Her face wears an expression of exhaustion and resignation. In a

small hotel room in the eastern city of Dharan, she sits on a bed staring into space

as her husband puts their belongings into a bag.

“We have a long journey back,” Anita says. “A full three days from here to my village

of Pathekha. Two days on a bus, and then a day walking.” That was how long it took

for her to get to a hospital after her miscarriage two years ago. “The travel is very

difficult, and most people avoid it.” It’s why she had a home birth, like most women

in her village.

“I was so young. I did not even realise I was in labour.” Her voice cracks slightly.

“There was no one to help me, to tell me what

to expect or do.” Her husband remains quiet and

stares out of the window. “It wasn’t my fault. I

didn’t realise those were labour pains. I thought

I was ill, and I just waited.”

The prolonged labour led to further complica-
tions and left her with a severe obstetric fistu-
la – a hole between the vagina and the rectum

or bladder, which leaves a woman incontinent.

Though exact numbers are hard to come by, it

is estimated that hundreds of women in Nepal’s

rural hinterlands are afflicted with this condition

because of inadequate maternal care, underage

pregnancy, or prolonged or obstructed labour.

Its consequences are crippling as it leaves them

unable to control their bodily functions or per-
form even the most basic tasks. Most live

with it for years, finding themselves shunned

by their families and the community, and

forced to isolate themselves. Some, like Ani-
ta, are left crippled and weak, unable to work

or live normal lives.

“It broke my heart,” says Anita’s husband.

“We were days from happiness. A child – our dream. But instead we found months

of illness and suffering.” Anita picks up her bags and leaves the room. “She hasn’t

been the same since,” he says.

“This is a poor woman’s problem,” says Dr. Mohan Chandra Regmi as he conducts

his morning rounds in the immaculately clean maternity ward at the B.P. Koirala In-
stitute of Health Sciences (BPKIHS) in Dharan. The ward is filled with young moth-
ers from across the region, and some even from cities in India. The institute has de-
veloped an excellent reputation for maternity care, and in particular the treatment

of obstetric fistula.

A patient, Mohan says, is “typically a woman who doesn’t get proper antenatal

care, who was married very young, and who doesn’t have proper education, who

doesn’t know where to go. She hasn’t been to any hospital or health centre, and

she tries delivering at home. She ends up having labour for several days, after which

The BPKIHS is one of three facilities in Nepal that are certified to provide care for

fistula patients, a neglected problem until a few years ago. “We expect a backlog

of between 5,000 to 10,000 existing cases across the country, with several hundred

new cases being added every year,” Mohan says.

Pregnant women in rural Nepal would benefit from better education and maternal

healthcare. Stigma and geography – women having to travel a long way to a health

centre – are the main reasons that prevent many from seeking assistance.“We need

more facilities, more doctors, and more educational programmes in rural areas,”

Mohan says as he walks round the maternity wards. “In Nepal, about two-thirds of

women still deliver outside a health facility.” By the age of 20 some women have

"Stigma and geography – women having to

travel a long way to a health centre – are the main

reasons that prevent many from seeking assistance"

already delivered three or four children, but a

woman’s body isn’t fully developed until she is

18-20, he says. “Research shows that girls who

have teenage pregnancies are more likely to have

complications, more likely even to have maternal

death.”

Susan Lama, head nurse in the operating theatre,

says more community awareness is needed. “We

have our own programmess here at BPKIHS. We

go to different villages and conduct outreach clin-
ics and educate health workers. We have educa-
tional documentaries, and brochures.”

Mohan says a nationwide programme is needed

to address this issue. Last year, the Nepalese gov-
ernment finally allocated funds for the eradica-
tion of fistula, after almost four years’ campaign-
ing by international organisations such as

the UN population fund, UNFPA, to make

it a national priority.

Beena Kathayat, a 46-year-old woman

from Khotang district, has lived with fistu-
la for more than 26 years and undergone

five surgeries to resolve it. In the process

she lost not only her husband and her family, but also her links to her community.

“It changed everything,” Beena says from her home in Dharan’s Ammar Basti slum.

“I lost everything.” The operations helped, but could not solve the problem. “There

isn’t much that they can do for me now,” she adds with resignation. “But I try to help

other women, and warn them about the dangers.”

As she says this, a young woman enters the room and introduces herself as Radhika.

“Radhika has been living with me – I gave her a home when we met at the fistula

ward. She has no family, and now I am hers and she is mine.” Radhika was married

at 12, and became pregnant when she was 16. Her body could not handle the pro-
longed labour; the local health worker had misdiagnosed her condition and she de-
veloped fistula after the stillbirth of the baby. “I have undergone four operations,”

she says. “I am a lot better now.”

Extract from TheGuardian.com