Monday, 23 October 2017

नेपालका घुम्न छुटाउन नहुने ठाउहरु

नेपालमा केही त्यस्ता ठाउँ छन, जुन विदेशी मात्र होइन नेपालीकै लागि पनि उत्तिकै आकर्षक छन् ।ती गन्तव्यको उचित प्रचार गर्न सके एसियाका दुई ठूला मुलुक चीन र भारतबीच रहेको नेपाल पर्यटन क्षेत्रमा निकै अघि बढन सक्छ । यी स्थानहरु हुन जो आन्तरीक तथा बाह्य पर्यटकको प्रमुख रोजाईमा परेका स्थानहरु

१.रारा ताल
रङ फेरिरहने यो ताल मुगु जिल्लामा पर्छ ।मुलुककै ठूलो यो ताल २ हजार ९ सय ७२ मिटर उचाइमा छ । यहाँ पुग्न सदरमुकाम गमगढीबाट करिब ३ घण्टा यात्रा गर्नुपर्छ ।ताल्चा विमानस्थलबाट पनि तीन घन्टा हिँडेर यहाँ पुग्न सकिन्छ ।१०.८ वर्गकिलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको राराको सुन्दरतामा निख्खार थप्छन्,जेठदेखि असोजसम्म फुल्ने विभिन्न फूलहरुले विश्वमा अन्यत्र नपाइने असला (असला) माछा यहाँ पाइन्छ ।तालमा सिस्ने र कान्जिरोवा हिमालको दृश्यले जो कोहि लाई मन्त्रमुग्द बनाउछ ।

२.तिलिचो ताल
मनाङमा रहेको तिलिचो ताल समुद्री सतहबाट ४हजार ९ सय २० मिटरको उचाइमा अवस्थीत छ ।मस्याङदी नदीको स्रोत यही ताल हो ।मनाङका अन्य पर्यटकीय गन्तव्य थोराङपास,मुक्तिनाथ,जोमसोङ यात्रालाई अझ रोमाञ्चक बनाउन यहाँ पुग्नैपर्छ ।यस क्षेत्रमा वर्षको सात महिना हिउँले ढाक्छ ।तिलिचो ताल घुम्न शरद याम उत्तम मानिन्छ ।

३.फोक्सुन्डो ताल
से फोक्सुन्डो ताललाई गन्तव्य बनाएर कर्णालीकै अर्को जिल्ला डोल्पाको यात्रा गर्न सकिनछ ।कर्णालीमा सबैभन्दा बढी पर्यटक पुग्ने जिल्ला हो डोल्पा। यो तालसम्म पुग्दा देखिने भौगोलिक तथा प्राकृतिक सुन्दरता बेजोड मानिन्छ ।यो ताल से फोक्सुन्डो राष्ट्रिय निकुञ्जमा पर्छ जहाँ चरजातीका १ सय ९६ ,स्तनधारी जातीका जन्तुहरु ३२ र जडीबुटीहरु ४ सय ७ प्रजातिका पाइन्छन ।

४.पुनहिल
अन्नपूर्ण आधारशिविर पुग्ने सपना धेरैको हुन्छ ।तर साच्चिकै सुन्दर स्थानको तस्बिर कैद गर्न पोखराबाट आधारशिविरतर्फ यात्रालाई पुनहिलको बाटोले जोड्नुपर्छ ।पदयात्राकालागी पर्याप्त समय नहुनेहरु पुनहिल पुगेर मात्रै र्फकन सक्छन्, माछापुच्छे र नीगिरी लगायत पन्ध्र हिमान नियाल्न सकिन्छ ।

५.अन्नपूर्ण आधार शिवि
यो पदयात्राकालागि ७ देखी ११ दिनको समयमा व्यवसायीहरुले आइटेनरी तयार पारेका हुन्छन् ।७ देखी ८ हजार मिटर उचाइका हिमालसँग नजिक ल्याउने पदयात्रा भएकाले यसलाई धेरैले मन पराउँछन् ।सन् २०१३ मा १लाख १३ हजार ५ सय जनाले अन्नपूर्ण आधार शिविर पदयात्रा गरेका थिए ।

६.खप्तड राष्ट्रिय निकुन्ज
खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्जले बझाङ,बाजुरा,अछाम रडोटीले छोएको छ ।२ सय २५ वर्गकिलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको यो सबैभन्दा सानो निकुञ्ज हो । निकै कम मानिस पुग्न यो क्षेत्रको धार्मिक महत्व पनि छ । रंगीविरंगी फूलहरुले खप्तड पुग्नेलाई स्वागत गर्छन र स्वर्ग पुगेको अनुभुती हुन्छ ।

७.सगरमाथा आधारशिविर
बेलायतको डेली मेलले सगरमाथा आधारशिविरलाई उत्कृष्ट पदयात्रा मार्गको रुपमा घोषणा गरेको छ ।यो मार्ग हुदै आधारशिविर र कालापत्थर सम्म पुग्न सकिन्छ । यो पदयात्राकालागि काठमान्डौंबाट लुक्लासम्म हवाई यात्रा सकेर पैदल हिड्नुपर्छ ।पदयात्रा पुरा गर्न १७ दिन लाग्छ ।

८.गोसाईकुण्
रसुवामा एक सय ८ कुण्ड छन् तीमध्ये निकै चर्चित छ गोसाइँकुण्ड । काठमान्डौंको रानीपौवा हुँदै १ सय  १८ किमि यात्रापछि रसुवाको धुन्चे र त्यहाँबाट लौरीविनायक –तेरपैलो–चोलाङपाटी हुँदै पुग्न सकिन्छ । समुद्री सतहबाट १४ हजार फिटको उचाइमा रहेको गोसाईकण्डमा दर्शै र जनैपूर्णिमामा मेला लाग्ने गर्छ ।

९.चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज
हात्ति चढेर गैंडा हेर्नका लागि चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज उत्तम ठाँउ हो ।खोलाका छेउमा बसी सूर्यास्तको दृश्यावलोकनको आनन्द लिनु बेग्दै किसीमको मजा हुन्छ ।निकुञ्ज घुम्न सडकमार्ग हुँदै टाँडीबाट भित्र पस्न सकिन्छ ।भरतपुर विमानस्थलमा दैनिक उडान समेत उपलब्ध छ ।

१०. बडीमालिका (बाजुरा)
जेठदेखि साउनसम्म बडीमालिका पुग्दाको रमाइलो बेग्लै हुन्छ । करिब १५ हजार फिटको उचाइमा रहेको यो क्षेत्रको संस्कृति,भू–बनावट र वातावरणले जो कोहीलाइ सजिलै लोभ्याउन सक्छ । धनगढी भएर डडेलधेरा हुँदै दिपायल,साफेँबगरबाट बाजुरा पुगेपछि बडिमालिका जाने बाटो भेटिन्छ । जिल्लासदरमुकाम मार्तडीबाट पनि जान सकिन्छ ।११ दिनमा काठमान्डौंबाट बडिमालिका पुगेर फर्किन सकिन्छ ।उक्त क्षेत्रमा होटेल तथा आवास प्रबन्ध नभएकाले टेन्ट, स्लिपिङ ब्याग व्यवस्था गरेर जानुपर्छ ।

११.पोखरा
पोखरा यस्तो सहर हो, जहाँ अग्लो हिमाल आफै सतहमा रहेको तालसँग मिसिन्छ ।साहसिक गतिविधि मन पराउनेहरुकालागी स्काई डाइभिङ,प्याराग्लाइडिङ,अन्ट्रालाइट उडान र ¥याफ्टिङ,जिपफ्लाएर,बन्जीजम्पीङ लगाएतका साहसीक खेलहरु उपलब्ध छन् ।पोखरा पुग्न छोटो पदयात्रा गर्न मन लागे नजिकको दूरीमा १८ वटा पदयात्रा मार्ग छन्। यहाँबाट धौलागिरी,अन्नपूर्ण र मनास्लु हिमशृंखला देख्न सकिन्छ । घुम्नका लागि सेतो गुम्बा,पाताले छाँगो,महेन्द्र गुफा र गुप्तेश्वर गुफा मुख्य स्थल हुन् ।पोखरा र आसपासमा विभिन्न आठ ताल घुम्न सकिन्छ ।

१२.लुम्बिनी
धार्मिक पर्यटकका लागि मात्र होइन,पुरातात्विक सम्पदामा रुचि राख्नेहरु एकपल्ट पुग्नैपर्ने स्थान हो लुम्बिनी । गौतम बुद्धको जन्मस्थल क्षेत्रमा थुप्रै स्तुपा तथा गुम्बाहरु रहेकाछन् । शान्तिको खोजीमा भैतारीरहेकाहरुलाई यहाँ पुग्दा मन शान्त हुन्छ ।

१३. खोकना
ललितपुरको जावलाखेलबाट ८ किलोमिटर दक्षिणमा एउटा पुरानो बस्ती छ ,खोकना। तोरीको तेलका लागि प्रख्यात यस स्थानमा हुने जात्राहरु विशेष मानिन्छन् । काठमान्डौंबाट नजिक भएकाले सहरको हल्लाबाट छुट्कारा लिई प्रकृतिसंग नजिकिन खोकना राम्रो विकल्प हो ।मल्लकाल सम्झाउने पुराना घर,पुराना कथा सुनाउन तम्तयार गल्लीभित्रबाट गाला खुम्चाउँदै हास्ने वृद्धवद्धाले यहाँ पुग्नेलाई लोभ्याउँछन ।

१४.नमोबुद्ध
डाँडाको टुप्पोमा गुम्बा अनि बौद्ध कलाले सजिएका घरहरु । हेर्दा तिब्बती सहरजस्तो । काभ्रेपलाञ्चोकको नमोबुद्धबाट डाँडाबाट पनौती, बनेपा र धुलिखेलसँगै हिमाली रेन्ज र पूर्वउत्तरमा भकुण्डेबेसी तथा पाँचखालको फाँटको सुन्दर दृश्य देखिन्छ ।

१५.स्वर्गद्वारी
२ हजार १ सय २१ मिटरको उचाइमा रहेको प्यूठानको स्वर्गद्वारीबाट तीनवटा हिमशृखंला देख्न सकिन्छ । स्वर्गद्वारी धार्मिक सम्पदा,इतिहास र प्राकृतिक सौन्दर्यको खानी हो ।गर्मीबाट छुट्कारा पाउन पनि स्वर्गद्वारी पुग्न सकिन्छ ,अन्य स्थानमा चर्को गर्मीले सताइरहँदा स्वर्गद्वारीको हावापानीले स्वर्गै पुगेको अनुभुती दिलाउछ ।

१६.कोसी टप्पु आरक्ष
चरा अवलाृकनका लागि नेपाल सबैभन्दा राम्रो ठाउँ हो । पूर्वी नेपालमा अवस्थित कोसी टप्पु र कोसी ब्यारेज क्षेत्रमा प्रवासी पानी कुखुरा र चराहरु हेर्न जाडो मौसम उपयुत्त हुन्छ । अन्यत्र नपाईने प्रजातिका चराहरु यहाँ देखिन्छ, विश्वभरका गन्तव्यलाई ¥याङकिङु गर्ने वेभपोर्टल ट्रिप एडभाइजरुले खेखेको छ । जनवरी र फेब्रुअरीको महिनामा यहाँ हजारौ जराहरु भेला हुन्छन् ।

१७.पाल्पा
तानसेनको श्रीनगर डाँडा र १ सय १३ वर्ष पुरानो रानीमहलकै कारण यो पाल्पालाई पहाडकी रानी भनिँदै आएको छ ।मौसमका हिसाबले पाल्पा बाह्ै्र महिना सुन्दर मानिन्छ ।कालीगण्डकी किनारामा रहेको रानीमहलले जो कोहीको मन लोभ्याउँछ ।

१८.ककनी
स्ट्रबेरी खेतीका लागि प्रख्यात ककनी पछिल्लो चारपाचँ वर्षयता ट्राउट माछाले पनि परिचित भएको छ । रक क्लाइम्बिङ वाल र पार्कले पनि नुवाकोट जिल्लामा पर्ने ककनीको आकर्षण थपेका छन ।ककनीबाट गणेश,गौरीशंकर मनास्लु,चोबा भामरे,हिमचुली,अन्नपूर्णलगाएतका हिमाल देख्न सकिन्छ ।लोन्ली प्लानेटले धुलिखेल र नगरकोट भन्दा शान्त गन्तव्यको रुपमा यसलाई व्याख्या गरेको छ ।

१९. बन्दीपुर
नेवारी संस्कृतिको संग्रहालयका रुपमा चिनिने बन्दीपुर नेपालकै ठूलो गुफा (सिद्ध गुफा) भएको स्थान हो ।यहाँ प्याराग्लाइडिङ समेत सरु भएको छ । बन्दीपुरबाट जुगल,लाङटाङ,गणेश,मनास्लु, हिमचुली,अन्नपूर्ण,धौलागिरी र कान्जिरोवा हिमाल देखिन्छन् । मध्यजेठदेखि मध्य असारसम्म बन्दीपुर पुग्नेलाई बाटैभरि चौबीस जातिका सुनगाभाले स्वागत गर्छन् ।

२०.लोमान्थाङ


मुस्ताङको निकै रोमाञ्चक र विकट गन्तव्यको रुपमा लिइन्छ,लोमान्थाङलाई । यहाँको भौगोलिक बनावट तिब्बती परिवेशसँग मिल्छ । हिमाली मरुभूमि नै भनिन्छ यस क्षेत्रलाई । लोमान्थाङ थलाकी संस्कृतीको बाहुल्य भएको ठाउ हो । यहाँ जान विदेशी पर्यटकहरुले विशेष अनुमति लिनुपर्छ । लोमान्थाङमा रहेको सात सय वर्ष पुरानो दरबार त्यहाको मुख्य आकर्षण हो । माटोले बनाइएको पाचँतले उक्त दरबारमा सयभन्दा बढी कोठा रहेकाछन् ।

#Copied

Tuesday, 17 October 2017

प्रेमबारे प्रदिप गिरीका दार्शनिक बिचार

यो विवाह र परिवारजस्ता संस्थासँग म सहमत छैन,’ प्रदीप गिरीले भने, ‘यी निजी सम्पत्तिको उदयसँगै आएका संस्था हुन् । तिनको अन्त्यसँगै यिनको पनि अन्त्य हुन्छ ।’ गिरीले झट्टै माओवादी नेता स्वनाम साथीलाई सम्झाइदिए, जुन अविवाहित नेताले ‘कम्युनिस्टको बिहे हुँदैन’ भनेका थिए । यसपालि एकजना गैरकम्युनिस्ट नेता पनि विवाह संस्थाप्रति असहमत देखिए ।

आखिर के फरक छ विवाह र प्रेममा ? ‘विवाह र प्रेमबीच कुनै सम्बन्ध नै छैन र हुनु पनि हुँदैन,’ गिरीले जोडदार रूपमा आफ्नो परिभाषा पेस गरे, ‘विवाह सामाजिक करार हो, प्रेम हृदयको व्यापार हो । विवाहको सम्बन्ध त निजी सम्पत्तिसँग छ । त्यही निजी सम्पत्तिले नै यो परिवार र विवाहको उत्पत्ति गराएको हो ।’ उनले विवाह नै खत्तम संस्था भएको ठोकुवा गरे र विवाह सम्बन्धलाई आधार मानेर नै मान्छे संयमित र नियन्त्रित हुन बाध्य छ भने । उदारहण दिँदै उनले थपे, ‘बाहिर अरू युवती देख्दा पुरुषको मन चञ्चल हुन्छ । घरकी श्रीमतीले थाहा पाउँछे कि भनेर मात्रै ऊ डराउँछ । मान्छे मोनोगामस (एउटै मात्र पति या पत्नीसँग जीवन बिताउने) होइन, स्वभावैले पोलिगामस (बहुविवाह गर्न रुचाउने) प्राणी हो ।’

प्रदीप गिरी कांग्रेसका एकजना बौद्धिक नेता हुन् । उनी निरन्तर लेखपढ गरिरहन्छन्, अलि भिन्दै जीवनशैली बाँच्छन् । र, कांग्रेस भईकन पनि कम्युनिस्ट सिद्धान्त र दर्शनप्रति गहिरो रुचिसाथ विमर्शमा सहभागी भइरहन्छन् । दार्शनिक चेतनासम्पन्न यी नेता आफूलाई उच्चकोटीको प्रेमी ठान्छन् । प्रेमलाई उनी सम्बन्ध मान्दैनन्, स्वभाव हो भन्छन्– ओशोले झैं । आफूले प्रेम गरेका व्यक्तिलाई उनी कहिल्यै आलोचना गर्दैनन्, आदर र सम्मान गर्छन् । आफ्ना प्रेमिकाहरूप्रति उनको कुनै किसिमको इश्र्या र प्रतिशोध हुँदैन । प्रेमिकाले अरू कुनै पुरुषलाई मन पराउँछिन् भने आफैंले ऊसँग भेटाइदिन चाहन्छन् । ‘प्रेमिकालाई जे मन पर्छ, त्यो उपलब्ध गराइदिँदा मलाई खुसी लाग्छ,’ उनले भने, ‘मान्छे प्रेमिकालाई आफ्ना गाईबस्तु, भेडाबाख्रा वा गाडीजस्तो ठान्छन् । मेरा लागि मेरा प्रेमिका वा पत्नी सम्पत्ति वा वस्तु होइनन्, छुट्टै व्यक्ति हुन् ।’

प्रेम स्वतन्त्रताको अर्को नाम हो, गिरी यसै भन्छन् । उनका अनुसार प्रेम सुरु हुन्छ छनोटबाट, छनोट सुरु हुन्छ स्वतन्त्रताबाट । त्यसबारे उनले भने, ‘जुन सम्बन्धमा तपाईंको स्वतन्त्रता नष्ट हुन्छ, त्यो प्रेम हुँदैन । तपाईं कुनै महिलासँग दाम्पत्य जीवनमा बाँधिनुभएको छ भने त्यो प्रेम होइन । त्यहाँ स्वतन्त्रता हुँदैन । स्वतन्त्र हुन रोमान्टिक र उच्छृंखल हुनुपर्छ तर मान्छेको रोमान्टिक चाहनालाई विवाहले बाँध्छ । विवाहको आदर्श राम हुन्, प्रेमको आदर्श कृष्ण । मलाई राम रुन्चे लाग्छ, कृष्ण प्रफुल्ल । मेरो प्रेमको आदर्श पनि कृष्ण हुन् ।’

मान्छे जन्मँदैमा र हुर्कंदैमा प्रेम गर्न जान्दैन, प्रेम गर्न जान्न एउटा प्रक्रिया पार गर्नुपर्छ । हुर्कंदै गर्दा केही थाहा हुन्छ भने त्यो सेक्स हो, आफैं केही हुन्छ भने त्यो वासना हो । प्रेम आफैं हुँदैन । प्रेम भनेको त व्यक्तिको वास्तविकताबाट उठेर व्यक्तित्वमा हुने रूपान्तरण हो । प्रेममय मान्छे कस्तो हुन्छ भन्न गाह्रो हुन्छ, प्रेमविहीन मान्छे कस्तो हुन्छ, बरु चिन्न सजिलो छ ।


कृष्णलाई नै प्रेमको आदर्श मान्नुको खास कारण हो– उनको बन्धनमुक्त जीवनशैली अर्थात् प्रेममा फुक्काफाल । ‘अहिलेसम्म आदर्श प्रेमी भनेर व्याख्या गरिएका लैला–मजनु, रोमियो–जुलियट, राम–सीता आदि सबैको प्रेममा तत्कालीन सामाजिक बन्धनमा बाँधिएको अन्तरकथा छ । तर, राधाकृष्णमा त्यस्तो कुनै बन्धन थिएन । उनीहरूको वियोग पनि स्वेच्छाको वियोग थियो । स्वेच्छाले उनीहरू आ–आफ्नो बाटो लागे, कसैले रोकेन,’ गिरीले भने, ‘प्रेममा दैहिक उपस्थिति वा अनुपस्थिति अर्थहीन हुन्छ । देह अलग हुँदा पनि प्रेम अलग हुँदैन, ज्यान छुट्टिएर बस्दा पनि नछुट्टने प्रेम नै महान् प्रेम हो ।’ गिरीलाई लाग्छ, प्रेमको दैवीय स्वरूप यदि कहीं छ भने त्यो कृष्णमै छ ।

कृष्णप्रसाद भट्टराई

गिरीको परिभाषामा स्त्री–पुरुषको सम्बन्धमात्रै प्रेम हैन । उनलाई लाग्छ, जब पति–पत्नी साथी बन्छन् र आपसमा मित्रताको सम्बन्ध हुन्छ, तबमात्रै त्यहाँ प्रेम हुन्छ । मान्छेले सिनेमा वा उपन्यासमा प्रेम खोज्ने गल्ती गर्छन् । तारा झार्ने झुटो कसम खान्छन् । गिरीलाई भने प्रेम नाप्न, तौलन, हेर्न सकिने कुरा हो भन्ने लाग्दैन, न यसको वैज्ञानिक व्याख्या नै सम्भव छ । ‘प्रेम त्यस्तो बिन्दु हो, जसको कुनै लम्बाइ, चौडाइ नाप्न सकिन्न,’ उनले भने, ‘प्रेम र जीवनको अर्थ अलग–अलग हुँदैन, प्रेमलाई पूर्णतामा बाँध्नु जीवनलाई पूर्णतामा बाँध्नु हो भने जीवनलाई पूर्णतामा बाँध्नु प्रेमलाई पूर्णतामा बाँध्नु ।’ उनको दृष्टिमा राम्रो प्रेमी हिंसा, घृणा, इश्र्या, मोह र रोगबाट मुक्त हुन्छ । प्रेमलाई सेक्ससँग जोड्नु पनि उनलाई सबैभन्दा गलत लाग्छ । भने, ‘यी सँगै जान सक्छन् तर एक–अर्काका पर्याय होइनन् ।’

हाम्रो समाजमा प्रेमलाई विवाह संस्था र यौन–सम्बन्धको पर्याय ठानेर यसको विकृत परिभाषा दिने गरिएको छ, जसको ठूलो सिकार महिला भएका छन् । गिरीलाई लाग्छ, ‘प्रेममा परेर घरबार छाडेर विद्रोह गर्ने वा विवाह नै नगर्ने महिलाहरू अत्यन्तै उदार चरित्रका हुन्छन् ।’ तर, प्रेम र मानवीय सम्बन्धलाई हेर्ने समाजको दृष्टिकोण गलत छ । उनले भने, ‘प्रेम कहिल्यै गलत हुँदैन, असत्य हुँदैन । यो समाजको मूलमै असत्य छ । त्यसैले सच्चा प्रेम विद्रोही देखिन्छ । समाजले चरित्रहीन वा विपथगामी भनेका महिला वा पुरुषमा मैले महान् आत्माको दर्शन गरेको छु । समाज प्रेम होइन बन्धन चाहन्छ र बन्धनलाई प्रोत्साहन दिन्छ ।’ समाजले जसलाई लाञ्छना लगाउँछ, गिरी उनीहरूमा महानता भेट्टाउँछन् । भने, ‘पाठकले पनि पक्कै आफूवरिपरि हेर्दा थाहा पाउनुहुनेछ, सबै लाञ्छित पात्रमा महान् गुणहरू हुन्छन् ।’

गिरीले साँचो अर्थमा महान् मानेका प्रेमीहरू पनि फरकखालका छन्– गान्धी, अब्राहम लिंकन, कृष्णप्रसाद भट्टराई । भट्टराईबारे उनले भने, ‘एकपटक जेलमा छँदा मैले उहाँलाई सोधें– कति स्त्रीसँग तपाईंको सम्बन्ध भयो ? उहाँले भन्नुभयो, ‘धेरैसँग पो भयो त, म सभामुख छँदा थुप्रै कर्लगर्लसँग पनि गएको छु ।’ किसुनजीले वेश्यागमनको सौन्दर्यात्मक पक्षबारे मलाई बताउनुभयो । उहाँले उनीहरूलाई वेश्याका रूपमा नमानेर प्रेमिकाका रूपमा सम्मान गर्नुभयो । मलाई लाग्यो, प्रेम सम्मानको अर्को नाम हो । अहिले पनि उहाँ आफ्ना बदनाम प्रेमिकाका बारेमा अत्यन्त सम्मानपूर्ण सम्बोधन गर्नुहुन्छ । जुन वेश्याकहाँ उहाँ जानुहुन्थ्यो, पछि लगातार एउटै कहाँ पनि जानुहुन्थ्यो ।’

‘किसुनजीले व्यक्तिगत सम्बन्ध र प्रेमिकाबारे सार्वजनिक रूपमा बोल्न कहिल्यै रुचाउनुभएन । तर, उहाँको सम्पूर्ण स्वभावमा, उहाँको ठट्टा, निसंगता, वैराग्य, हाँसो हेर्नोस्– कुनै कुण्ठा भएको मान्छे त्यस्तो ठट्टा र रमाइलो गर्न सक्छ ? किसुनजी वेश्यासँग जानुहुन्थ्यो र उनीहरूलाई सम्मान गर्नुहुन्थ्यो । कार्यकर्तालाई सम्मान गर्नुहुन्थ्यो र छोराछोरीलाई जस्तै माया गर्नुहुन्थ्यो । तर, अहिलेका नेताहरू कार्यकर्तालाई सम्मान गर्दैनन्, साधनमात्रै बनाउँछन् । वास्तविक अर्थमा प्रेमी नभएकाले नै उनीहरूले समाजमा हिंसा र पाखण्डलाई प्रोत्साहन दिएका छन् । सत्ताभोगीले अलिकति प्रेम गरे, अलिकति उपन्यास पढे, अलिकति कविता पढे, अलिकति संगीत सुने हाम्रो राजनीति सुध्रिने थियो ।’

‘किसुनजी महान् प्रेमी हो । एकपटक जेलमा छँदा मैले किसुनजीलाई सोधें– कति स्त्रीसँग तपाईंको सम्बन्ध भयो ? ‘धेरैसँग पो भयो त, म सभामुख छँदा थुप्रै कर्लगर्लसँग पनि गएको छु,’ किसुनजीले वेश्यागमनको सौन्दर्यात्मक पक्षबारे मलाई भन्नुभयो । उहाँले उनीहरूलाई वेश्याका रूपमा नमानेर प्रेमिकाका रूपमा सम्मान गर्नुभयो । मलाई लाग्यो– प्रेम सम्मानको अर्को नाम हो ।


प्रेम मूलतः सिर्जनात्मक हुन्छ, यो गिरीकै तर्क हो । प्रेम प्रेममात्रै होइन, यसलाई सिर्जनात्मकतासँग जोडिएन भने त्यो बिस्तारै सड्न थाल्छ, यो पनि उनकै तर्क हो । गिरीका अनुसार एक चरणपछि प्रेमले प्रेमको उदात्तीकरण छुनैपर्छ र आफूभन्दा माथि उठ्नैपर्छ । राजनीति पनि प्रेमकै अभिव्यक्ति भएको ठान्छन् उनी । ‘समाज बदल्न हिँडेकाहरू समाजलाई नै प्रेम गर्छन्,’ उनले भने, ‘क्रान्ति गर्नेहरू सबैभन्दा बढी प्रेमी हुनुपर्छ । संसारका सच्चा क्रान्तिकारीहरू सच्चा प्रेमीहरू हुन् ।’
प्रेमले कुनै धर्म वा पेसासँग सम्बन्ध राख्दैन । व्यस्त कारोबारी पनि असल प्रेमी हुन सक्छ । प्रेम मस्तिष्कसँग भन्दा हृदयसँग जोडिन्छ । तर, महिला र पुरुषबीच समाजले फरक–फरक प्रवृत्ति सिकाउँछ । ‘हाम्रो समाजले घरपरिवारमा बाँधिएका सामान्य महिलालाई ज्यादातर स्वार्थी र आत्मकेन्द्री बनाउन सिकाउँछ,’ उनले भने, ‘तर, त्यहीं कति महिला आदर्शप्रेमी हुन्छन् । पुरुषभन्दा महिलामा नै कैयौं गुणा बढी प्रेम हुन्छ । प्रत्येक किसिमको प्रेममा पुरुषभन्दा महिला बढी प्रफुल्लित हुन्छन् । यो मेरो अनुभव हो । सेक्समा पनि यदि प्रेम छ भने महिलाले बढी आनन्द प्राप्त गर्छन् भन्ने मेरो विश्वास छ । प्रेममा परेपछि प्रत्येक पुरुष डराउन थाल्छ, स्त्रीचाहिँ बलवान् र निडर हुन थाल्छे । पुरुष तर्सन थाल्छ, स्त्री खतरा मोल्न तयार हुन्छे । प्रेम हुनासाथ पुरुषमा स्त्रीका र स्त्रीमा पुरुषका गुण तथा स्वभाव साटिन थाल्छन् । अधिकांश प्रेम गर्ने महिलाले साहसिक निर्णय गरेका छन् ।’

प्रेम सबै रोगको उपचार हो, गिरी यस्तै ठान्छन् । उनका शब्दमा यसलाई सेक्ससँग जोड्नु महामूर्खता हो । मान्छे जन्मँदैमा र हुर्कंदैमा प्रेम गर्न जान्दैन, प्रेम गर्न जान्न एउटा प्रक्रिया पार गर्नुपर्छ– उनी यसै भन्छन् । ‘हुर्कंदै गर्दा केही थाहा हुन्छ भने त्यो सेक्स हो, आफैं केही हुन्छ भने त्यो वासना हो,’ उनले भने, ‘प्रेम आफैं हुँदैन । प्रेम भनेको त व्यक्तिको वास्तविकताबाट उठेर व्यक्तित्वमा हुने रूपान्तरण हो । प्रेममय मान्छे कस्तो हुन्छ भन्न गाह्रो हुन्छ, प्रेमविहीन मान्छे कस्तो हुन्छ, बरु चिन्न सजिलो छ– क्रोधित, आक्रोशितलाई परैबाट चिनिन्छ ।’ उनले अहिलेका नेतालाई त्यस्तै प्रेमविहीन भनिदिए ।

कुराकानीक्रममा गिरीले आफ्ना ‘थुप्रै’ प्रेमिका भएको स्वीकारे । प्रेमबारे खुलेर कुरा गरे, दार्शनिक व्याख्या गरे । तर, आफ्नो प्रेममामिला र प्रेमिकाबारे उनी त्यति खुलेनन् । बरु यसो पो भने, ‘म मेरा प्रेमिकाबारे त्यति धेरै बोल्दिनँ । यसले मेरा वैधानिक/अवैधानिक पत्नी वा प्रेमिकाहरूलाई अप्ठ्यारो पर्न सक्छ । यति लेख्नूस्, मलाई स्त्रीबाट अशान्ति छैन । तर, यो पनि बुझ्नूस्– प्रेम भनेको महिलासितको गोप्यकार्यमात्रै हैन ।’ के कुनै दिन प्रदीप गिरीको प्रेमकहानी थाहा दिने सांगोपांगो आत्मकथा आउला ? जीवन जस्तो थियो÷छ, त्यस्तै चित्र आउनेगरी आत्मकथा कहिले लेख्ने ? ‘कसैले आत्मकथाको भूमिकामा लेखेको छ– म गान्धीजस्तो सत्य पनि लेख्न सक्तिनँ, नेहरूजस्तो झुट पनि । म पनि प्रेमका बारेमा आफ्नो उदाहरण दिन चाहन्न । किनभने म पनि न गान्धीजस्तो सत्य लेख्न सक्छु, न जवाहरलाल नेहरूले जस्तो झुट । म झुट बोल्न चाहन्नँ, सत्य बोल्ने हिम्मत पनि गर्दिनँ,’ उनले भने, ‘तसर्थ, म आफ्नाबारे आजै धेरै बोल्दिनँ ।’

यति भनिसकेर गिरीले २०/२१ वर्षको लक्का जवान हुँदाकी आफ्नी एउटी प्रेमिकाको प्रसंग झिके । प्रेमिका र उनी रिक्सामा चढेर कतै घुम्न जाँदै थिए । प्रेमिकाले रिक्सा रोकेर आइसक्रिम किनिन् र एक्लै खान थालिन् । रिक्सा अघि बढिरहेको थियो । केहीबेर पछि गिरीले ‘म पनि खान्छु’ भनेर प्रेमिकाले खाइरहेको आइसक्रिम मागे अनि फ्याँकिदिए । ‘त्यो मलाई असभ्य लाग्यो,’ उनले भने, ‘मैले जे ठीक ठान्छु, उसले त्यही गरोस् भन्ने लाग्थ्यो मलाई । पछि उनीसँग मेरो विछोड भयो । भगवान् मेरा दाहिना भए । किनभने वियोगपछिका मेरा वर्षहरू अत्यन्तै राम्रा भए । त्यही वियोग र वेदनाले मलाई प्रेमबारे सिकाए । अहिलेको मेरो प्रेममा इश्र्या, द्वेष र अधिकारबोध हुँदैन । प्रेमिकाले अरू कसैलाई प्रेम गर्छु भने पनि म गर गर भनिदिन्छु ।’

प्रेम स्वतन्त्रताको अर्को नाम हो । प्रेम सुरु हुन्छ छनोटबाट, छनोट सुरु हुन्छ स्वतन्त्रताबाट । जुन सम्बन्धमा तपाईंको स्वतन्त्रता नष्ट हुन्छ, त्यो प्रेम हुँदैन । तपाईं कुनै महिलासँग दाम्पत्य जीवनमा बाँधिनुभएको छ भने त्यो प्रेम होइन । त्यहाँ स्वतन्त्रता हुँदैन । स्वतन्त्र हुन रोमान्टिक र उच्छृंखल हुनुपर्छ तर मान्छेको रोमान्टिक चाहनालाई विवाहले बाँध्छ । विवाहको आदर्श राम हुन्, प्रेमको आदर्श कृष्ण । मलाई राम रुन्चे लाग्छ, कृष्ण प्रफुल्ल ।


अन्त्यमा, उनलाई सोधियो– प्रदीप गिरी कस्तो प्रेमी हो त ? गम्भीर भाकामा उनले भने, ‘मलाई यो स्वीकार्न कुनै हिच्किचाहट छैन कि म सामन्ती संस्कारको प्रेमविरोधी परिवेशमा हुर्किएँ । अहिले पनि म पूर्ण प्रेमी हुन सकेको छैन । पूर्ण प्रेमी हुनु भनेको सन्त हुनु हो, सन्त फ्रान्सिसजस्तै । ती सन्तको जिउमा घाउ भयो र कीरा पर्यो । अरूले कीरा निकालौं भन्दा उनले कीरालाई किन मार्ने भनेर सोधे । म उनको यो कथनसँग सहमत छु । मैले आफूलाई सक्दासम्म र बुझ्दासम्म प्रेमले परिष्कृत गर्ने कोसिस गरेको छु । यसर्थ प्रेम मेरो सन्दर्भबिन्दु भएको छ । म कस्तो प्रेमी भनेर आफैं भन्ने कुरा उठ्दैन तर एउटा कुरा अवश्य हो– अचेल म आफूमा द्वेष, घृणा वा प्रतिस्पर्धाको भावना पाउँदिनँ । मेरो विचारमा यस्ता भावनाको अनुपस्थित नै मैले प्रेमको क, ख, ग सिक्दै गरेको प्रमाण हो ।’

प्रस्तुति : संगीतश्रोता

नयाँ पत्रिकाबाट

Sunday, 5 March 2017

एक्लोपन र मेरो मन

स्कुलमा गणितमा सिकाए जसरी गुरुहरुले
Suppose .......=  x माने झै
ठिक मैले पनि आज
तिमी = आफ्नो मान्छे मानेर
हिसाब गर्न थाले देखि जिन्दगीको
खुसीको सिमानामा हेरेफेर भएको छ
अनिन्द्राले आफ्नो परिधी बढाएको छ
चाहानाको आकाश फैलिएको छ
स्नेहको न्यानोले
विश्वासलाई बोकेर
तिम्रै खोजीमा हिडिरहेको छ
सपनाहरुमा नयाँपन छाएको छ
एकान्तलाइ तिम्रो आगमनले झनै प्रिय बनाएको छ
ओठहरुमा मुस्कान आफै फैलिरहेको छ
आफैमा सुनौलो आभास हुदैछ
कोर्न थालेको छु
कल्पना र चाहानाका रङहरुले तिम्रो अलौकिक तस्वीर
तर यति मात्रै पनि हैन
वास्तविकता भित्र लुकेको के छ भने
तिमी सङ ब्यतित काल्पनिक निकटताले समेत
कसम मलाइ
एउटा सुखद पीडाको आभाष गराइरहन्छ
जुन पिडाको खोजीमा
आज पनि म निरन्तर तिम्रो पछि हिडिरहेछु
तिमीलाई थाहै नदिइ
एक्लै एक्लै
र सोधिरहेछु आफ्नै अन्योल मनलाइ
'प्रतीक्षा' मा 'अपेक्षा' मिसाएर
पर्खिरहेका मेरा रहरहरु
कतै बिडम्बना सङ ठोक्किएर,
स्वयम् परास्त त हुने हैनन
तर पनि म सुखद पीडाको खोजीमै छु

Friday, 24 February 2017

मेरो प्रेमकथा

"म त लालिगुराँस भएछु
   मनै भरी फुली दिन्छु मनै भरी फुली दिन्छु "

सायद तिमिले हेर्यौ हेरेनौ मैले option राखेन सोचे तिमीले अवश्य हेर्यौ अनि त्यही बहानामा बारम्बार हेरिरहे तिमीलाइ ।स्पर्श गरिरहे बारम्बार तिम्रो नयनहरुलाइ , हावालाइ आफ्नो आवाज मात्रै पठाएर किन नहोस तिम्रो उत्तर प्रतिउत्तर केही नसुनी बारम्बार बोलिरहे तिमी सङै । सायदै येस्तो भएको थियो मलाइ यो भन्दा पहिले । न म तिम्रो आखामा आँखा जुधाएर तिम्रो आखाको मादकता मा हराए न तिम्रो सुन्दर चेहरा भित्र आफुलाइ रोक्न सके तिमी आयौ कति ढिलो अन्नि कति चाडै मेरो मनको डेरामा घरजम गरेर बस्न सफल भयौ । तिमी त दिल चोर रहेछौ,मेरो मनको अदालतले फैसला सुनाउदै आज भन्दैछ,तिमीलाइ जन्म कैदको सजाय छ मेरो मुटु भित्र । 

एक्लै म तिमीसङ बरम्बार बोलिरहेछु फेरि बोल्न मन लाग्छ एक्लै टोलाउछु , आउछौ तिमी कल्पना बिपनामा अनि फेरि हराउन थल्छु म तिमी सङै । तिमीलाइ खोज्ने बहानामा सच्चिकै अचेल म हराउने भएको छु । यदि तिमी पनि सपनामा हराउछौ भने कुनै दिन दोबाटोमा हाम्रो भेट पक्कै हुनेछ यस्मा पनि मलाई विश्वास छ ।

हरेक सुन्दर कुराहरू पाउने आश गर्न सकिन्छ तर म त्यही आश भन्दा अलि अघि नै बढेर विश्वास गरिरहे तिमीलाई पाउने विश्वास ।तर हरेक मन परेका कुरा पाउनैपर्छ भन्ने मान्यता पनि हैन मेरो ।

जब जब हेर्छु तिमीलाइ , हैन मलाई केही नौलो आभास भएजस्तै लाग्छ बारम्बार , अनि आफै लजाउछु आफै सङ आफै डराउछु आफै सङ । न त तिम्रो सबै कुरा पहिल्याउन सकेको छु न त अरु केही नै तर पनि किन यति नजिक भएको महसुस हुदैछ म सोच्दैछु तिमी यहाँ छौ र त म छु । किन आज यस्तो अनुभुती हुदैछ म आफै पनि अच्चमित छु आफै सङ 


तिमी मेरो स्वाधीनताको डिलमा बसेर मेरै मनका तरङ्ग भित्रका स्वतन्त्रता भित्र खेल्न खोज्छौ भने , मेरै मनको सागरभित्र प्रेमको आभास खोज्छौ भने , मेरो कल्पनाको सागरमा एक पल्ट डुबेर सोच्छौ भने सायद तिमिले यी नयनलाई नयन  मात्र हैन आखाको पर्दा  भित्र लुकाएर राखेको  तिम्रो मुस्कुराइरहेको अनुहार पनि प्रष्ट देख्नेछौ । 

मेरो अस्तित्व दोबाटोमा रोकिएको छ प्रिय , स्वाभिमान र नैतिकता दोसाँधमा अडिएको छ , समाजका मूल्य र मान्यता डाडा वारि पारी छन , तैपनी म धिच्याइ रहेछु सकि नसरी यो जिन्दगीको बोझ बोकेको गाडी एकतर्फि सम्बधरुपी इन्जिनको साहायताले अनि दोहोरो आत्मियतारुपी इन्धनले र तिमीमाथीको बिस्वासको लाइसेन्स लिएर जिन्दगिको राजमार्गमा तिमी सङै यात्रा गर्ने सपना सजाउदै  छु । 

उडाउदै छु हाम्रो सम्बन्धको जेट कल्पनामै , यो माया प्रेमको सन्सारमा,बनाएर चौडा छाती,खोलेर मुटुका धमनी र शिराहरु आज बिलिन हुदैछु आफ्नै छुट्टै कल्पनाको सागरमा निश्चलता बोकेको छहरा बाट,  समयको बेग बोकेको नदिबाट , अब मिसिएर सागरमा सगरको निश्चल छहरा देखि मलाइ बुझ्नुछ मन भारी हुदा र छहरा जस्तै कल कल बग्दा कसरी सङै बग्दो रहेछ त हाम्रो माया पनि ।
To be continued .....

Wednesday, 22 February 2017

ताराहरु र तिमी

मध्यरातमा झ्यालबाट
उघारिएको आकाश हेरे
टहटह लागेको चम्किलो 'जुन' थियो
अझ आकाश भरी छरिएका
अनगिन्ती टिलपिल गरिरहेका ताराहरु थिए
हेर्दै जादा
ताराहरुको बिचमा तिमीलाइ देखे
अनि म चिच्याय
मेरि मायालु
म तिमीलाइ आफुलाइ जति नै माया गर्छु भन्दै
हावा सरर माथी तल गर्दै थियो
हावाले मेरो मनमा अडेको भावना
तिमीलाइ सुनाइदिए जस्तो लाग्यो
म डराए
म लजाए
अनि पर्दा लगाएर सुर्य उदाउनु पुर्व र
ताराहरु हराए पछि सम्म पनि
तिमीलाइ खोजीरहे
कहिले धर्तिको आकाशमा
त कहिले आफ्नो चहानाको आकाशमा

Wednesday, 25 January 2017

सलाइको काटी र म




सलाइको बट्टामा
खादिएर बसेका छन सलाइका काटिहरु
जस्ले बोकेका छन
आफ्नै टाउकोमा बारुदको पगरी
र मेरो बायापट्टी छेउमै छ
नया सुर्य चोरोटको बट्टा
भर्खरै किनेर ल्याएको
चुरोट सल्काउन हात अघि बढ्नै खोज्दा
म भने मन भित्र सोचीरहेछु
के जलिरहेको मन लाइ
चुरोटको खिल्ली जलाउदैमा शान्त पार्न सकिएला त ?
चुरोट जलेर उड्ने धुवाँले त हावासङै
फुक्सोमा क्यान्सर गर्दिन सक्छ !
अनि उनले दिएका बचनहरुले पनि
हावाको तरङ सामाउदै
Cerebral cortex मा ठोक्किएर
अन्तिममा मनमै गहिरो घाउ बनाइसकेको छ



यति सोचेर म शुन्यतामा प्रवेश गर्छु
आफै भित्र हराउछु
अनि निर्णय सुनाउछु यो हातलाइ
हो टाउकोमा बारुध बोकेर
पल्टिरहेको सलाइको काटिले
यो निर्जीव चुरोटको खिल्ली होइन
उस्ले दिएका सजीव सम्झनाहरु जलाउन सके
फेरि फेरि सपनामा आएर सताउन कम गर्थे कि ?












फेरि सोचे
यो सलाईको काटिले
चुरोटको खिल्ली उस्का सम्झनाहरु मात्र हैन
यदि मैले मेरो आफ्नै
आडम्बर , रिस , घमण्ड , स्वार्थिपनलाइ
जलाएर खरानी बनाउन सके
चुरोटको ठुटोजस्तै
के हलुका होला त मेरो बाकी जिन्दगी ?


Tuesday, 24 January 2017

बाध्यता

दुख सुख कसलाइ पो पर्दैन र तर यस्तो पनि हुन्छ कतिले दुखको भारी खुसी खुसी बोकि दिदा सायद भगवान पनि उसैलाइ झन जिन्दगिको बोझ बोकाइरहन खोज्छ्न । अब भने म पुराना कुराहरुलाइ बिर्साएर  बिस्तारै नया जिवनको सुरुवात गर्ने योजना बुन्दै थिए मेरो पनि  दुखको भारीलाई छोप्ने गरि सपनाको महल उभिसकेको थियो मनमा तर पनि यति सजिलै म यी घटनादेखी माथी उठ्न सक्ने स्थितिमा थिइन कसै गरि । बेला बेला झस्काइरहन्थ्यो आफ्नै बिगतले आफैलाइ त तर्सेर म पुन सोच्न पुग्थे ५ बर्ष पहिलेको घटना जो म भुल्न खोजेर पनि भुल्न नसक्ने गरि गढेको छ यो मनमा ........


मलाइ अचेल यस्तो लाग्न थालिसक्यो यो दुख जति खप्यो भगवानले झन झन दुख दिन्छन । तर पनि मेरो दुख खप्ने क्रम झन झन बढ्दै छ जसरी चहाना अनि आकान्क्षाका आधारहरुले आयतन लिदै गए ठिक त्यसै गरि दुखका पहाडले पनि सुखका आधार माथी नियन्त्रण पनि जारी राखे । आखामा आँसु आउनु अनि ओठमा हासो नहराउनु मात्र दुखको मापक हैन रहेछ । जसरी आज मेरो न आँखा रसाउन सकेका छन न त ओठहरुले हासो हराउन सकेका छन तर आखिर मनमा एक किसिमको कम्पन जारी छ सायद मेरा खुसिमै केन्द्रबिन्दु बनाएर दुखकम्पन गएको छ मेरो मनमा र त अहिले सम्म सम्यमित हुन सकेको छैन मेरो मन ।

असार लागिसकेको छ बाहिर मुसल्धारे पनि परिरहेको छ तर मनमा पनि एक अर्को पहिरो गइरहेको भान भइरहेको छ मेरा बाध्यताले निम्त्याएको परिस्थितिको पहिरो । दुखका ओरालोमा त आफ्नै स्वास्थ्यले पनि अब त साथ दिन छोड्दो रहेछ क्यारे अस्ती देखि आमाले TB को दवाइ सुरु गरेको , त्यसको २ हप्ता बित्न नपाउदै बुवा पनि थला पर्नुभयो। रिन जोखो गरि सदरमुकाम लग्दा , जिल्ला अस्पतालमा डाक्टरको दरबन्दिमात्र तर डाक्टर काठमाण्डौ मै भएपछी एकपटक पुन आफ्नो विवशताले मेरो परिस्थिति लाई लात्ता हानेर मलाइ बिरामी बुबालाइ घर ल्याउन बाध्य बनायो । जति जति म बाध्यताका चट्टान परिस्थितिको उर्जाले तोड्न खोज्थे झन झन निराशाको बादल मडारिन्थ्यो मेरो आकाशमा । १ दिन २ दिन झन झन बुबाको अवस्था कमजोर बन्दै गयो । म यसपटक भने आफ्नो विवशताको भारि अन्तिम जिम्मेवारी सम्झेर बोक्न बाहेक अर्को बिकल्प नभेटेपछि आमाको कानमा सजिएको सुन लगेर बजार तिर हानिए । मलाइ मनमा भने लागिरह्यो मैले कतै आमाको कानमा सजिएको गहना हैन , आमाको निम्ति बुबाले दिएको प्यार त बेचिरहेको छैन , तर "बुबाको प्यार बेचेर बुबालाइ नै बचाउन सकिन्छ भने जा छोरा" भन्दा आमाले मेरा आँखा न रसाएका पनि होइनन । तर गहना बेचेर आउदा भने आमाको आखामा उज्यालो छाएको थियो सायद , अब बुबालाइ बचाउन सकिन्छ भन्ने आशाले मनमा ठाउँ पाएको हुनुपर्छ र त बर्षात पछिको आकाश जसतै चमक छ आमाको मुहारमा तर मनमा कति दर्द होला म आफै पनि कल्पना गर्नै सक्दैन । बुबालाइ पनि हिजोको भन्दा आज आजको भन्दा भोलि रोगले च्याप्दै थियो ।


म घर भित्र जाँदै गर्दा बुबाले मलाइ च्याप्प समाउदै बर्बर आँसु झार्दै भन्न थाल्नु भयो मेरै माटोमा मर्न दे मलाई , किन बालुवामा पानी हाल्न खोज्दै छ्स , न तलाइ राम्ररी पढाउन सके बेलामा , न तेरि आमालाइ सुखले पाल्न सके , भएको सम्पती पनि मेरा उपचारको निम्ति खर्च गएर झन मेर्ने बेलामा मलाइ पापको भरी नबोका छोरा भनेको मान । बुबाले यति भनी सक्दा बुबाका परेलाले आशु छेक्न सक्ने अवस्था त थिएन नै मैले पुछ्न सक्ने परिस्थिती पनि थिएन , आफ्नै आखाले आँसु परेलाको डिलमा ल्याइसकेका थिए बुबाले कुरा नसक्दै । त्यसैले मैले केही पनि नबोली सुक सुक गर्दै सर्टको बाउलाले आँसु पुछ्दै भित्र गए अनि सबै लुगा कपडा मिलाउन थाले । मनमा भने निरन्तर एउटै प्रश्नले हिर्काइरह्यो ``बुबा तपाईंको छोरालाइ झन जिन्दगी भरी पछुताउने बाटो नदेखाउनुहोस , तपाइलाइ थला पर्दा अस्पतालको ढोका सम्म देखाउन नसकेको मलाई अझ आत्मग्लानी बोध नगराउनुहोस ´´ बरु बेच्न तयार छु म यो खेतको कान्ला , यो पाखो जमिन पनि यदि अन्तिम सम्म पनि बचाउन सकिन्छ भने मेरा बा को न्यानो काख । तपाइको काख मलाइ धेरै विशाल लाग्छ हाम्रो ५ रोपनि पाखो जमीन भन्दा त !
                  
                                                                         ***********
गाउमा सबैकोमा धान रोप्ने चटारो थियो तर मेरो मनमा भने कसरी यो दुखबाट एक कदम नै किन नहोस अघाडी बढ्ने भन्ने थियो । अब काठमाण्डौ जाने भन्दा भन्दा फेरि पानी निरन्तर बर्सिदै थियो यो अर्को बाध्यता बनेरे हाम्रो बाटोको बार बनेको थियो । रोकिदै नरोकिने भएपछि भने अब नगइ हुदैन भन्दै पर्दै गरेको पानी अनि बग्दै गरेको आमाको आशुको बेवास्ता गर्दै काठमाण्डौ हिड्न बाटो लागयौ । १५ दिन देखी थला परेका बुबालाइ साथमा अनि मनमा भगवानलाइ साक्षी राखेर बुबाको जिन्दगीको भिक माग्दै जब महाराजगन्जको अस्पतालको गेटमा पुगे , लाग्यो अब मेरो बालाइ यमराज त के कसैले पनि लग्न सक्दैन किनकी नजिकै मैले सेतो कोट अनि घाटिमा स्थेस्कोप झुन्डाएका भगवान देखि सकेको थिए । बुबालाइ बाटोमै छोडेर मैले ति डाक्टरको खुट्टा समाउदै भन्न पुगे मेरा बा लाइ  बचाइ दिनुहोस ....!!!   मेरा बा लाई बचाइ दिनुहोस......!!! ।डाक्टरले सबै प्रकृया पूरा गराइदिएर बुबालाइ ओपिडिमा भर्ना गरे । डाक्टरले भने अनुसारका सबै चेक गराउदा गराउदै  डाक्टरले फोक्सोको क्यान्सर भएको कुरा पुष्टि गरेको चिठा/पुर्जी हातमा थमाएर We are sorry it is chronic condition.........अरु पनि के के भने डाक्टरले मैले त्यसपछि केही सुन्नै सकिन । मनमा एक्कासी अन्धकार छायो मष्तिस्कमा पनि कम्पन छायो छेउमा टोलाइरहेका बा लाइ पनि अब त बा भन्दा पनि लास देख्न थाले विश्वासको बाध अब भने जोड्नै नसकिने गरि टुट्यो , मन पनि तसै गरि भाचियो । मलाइ डाक्टरले दिएको यो केवल चिठा/पुर्जि मात्रै हैन मेरा बुबाको मृत्युपत्र बोके जस्तै लग्यो । भारी भयो मन यो पुर्जामा मेरो हात परे सङै। यो पुर्जाको अरु कुरा हेर्नै मन मानेन यसमा मलाइ कता कता यमराजको चित्र कोरिए जस्तो भान पनि भयो ।अर्का तिर अब आमालाइ कसरी बुझाउने मेरा बुबाको मृत्युपत्र आखिर के भएको छ भन्नू मैले म आफै अनबिग्य छु ।


अब बुबा लाई गाउँ फर्काउनुको अर्को विकल्प थिएन म सङ झन उता आमालाइ कति छ्टपटी भयो होला त्यसको त झन कुरा सोच्न सम्म पनि भ्याएकै थिएन । अब भोलि गाउँ फर्किने भनेर बुबा लाई मैले भन्दै थिए , त्यसैले आज अब नेपालको प्रशिद्ध धार्मिक स्थल पशुपतिनाथको दर्शन गराउन लग्ने सोचे । अनि बिहानै बुबालाइ नुहाइ धुवाइ गराएर पशुपतिको दर्शन गराएर उतै बाट बसपार्क गयौ । अब मलाइ आमाको घाटिमा सजिएको बुबाको प्यार त मैले बेचे बेचे अब आमाको कान बुचो नछोड्ने भनेर बसपार्कको छेउको पसलमा गएर सुटुक्क नक्कली सुनका गहना किनिदिए । मनमा अब पुरै सन्त्रास , डर ,भयलाई , आफ्नो बाध्यता नामको डोरिले बाधेर मृत्युको समय गन्दै गरेका बुबाको छेउमा बासेर गाउको बाटो तिर लागे ।


खाना खाने भनेर बाटोमा गाडि रोकेको मात्र के थियो म बुबालाइ केही खाउ भन्दै थिए , बुबाले हैन मलाइ भोक नै छैन भन्दै नाइ नास्ती गर्दा गर्दै म होटल तिर झरे , केही खाने कुरा लिनलाइ तर होटलमा पुरै भिड थियो र  भीषण बाढि पहिरो गएको कुरा हल्ला चलिरहेको थियो हल्ला पनि एक्कै पटक यत्र तत्र फैलियो । म पनि समाचार हेर्न भनेर टिभी छेउ मात्र के पुगेको थिए बाढी अन्यत्र कहि नभई हाम्रै गाउँमा गएको रहेछ अब झन मुटुको धड्कन बढ्न थाल्यो मनमा झन उकुसमुकुस भइरह्यो बुढी बिरामी आमालाइ के भयो कस्तो भयो ? कस्तो बिपत आइलाग्यो आखिर यस्तो बेलामा अब म आफैलाइ आफुले सम्हाल्नै नसक्ने अवस्थामा पुगिसकेको थिए । News channel हरु सबै घटनास्थलको बारेमा थप बिबरण आउन बाकी रहेको समाचार पस्किरहेका थिए मेरो मनमा भने आमाको बारेमा केही नराम्रो समाचार सुन्न नपरोस भन्दै भगवानलाइ सम्झेर प्रत्येक सेकेन्ड सेकेन्डमा समेत लाखौं प्रार्थाना गरिसकेको हुन्थे । अब भने टिभीले त्यस क्षेत्रका स्थानिय सम्बाददाता सङ सम्पर्क को प्रयासमा निरन्तर थिए तर सम्पर्क हुन सकिरहेको थिएन अब भने गाढिले पनि हिडने तर्खर गर्दै हर्न बजान सुरु गरिसकेको थियो मलाइ भने यो बाढिको सबै समाचार नसुनी अधाडी बढ्नै मन थिएन तर गाडी त साच्चिकै आघाडी हिडिहाल्ने छाटगाठ देखाए पछि मैले होटेलबाट बुबालाइ अनारको जुस ल्याइदिएर अघाडी हिड्न खज्दै  थिए अब भने मृतकको नमावली नै आउन थाल्यो नामावली आधि जति आइसक्दा समेत आमाको नाम नभएकोमा खुसी हुँदै थिए मन मनै तर यो खुसी धेरै बेर टिकेन मृत्यु भएका २३ जना मध्य २२ जना सम्म आमाको नाम सुन्न परेको थिएन तर २३ औ न मा त्यही नाम सुन्न पर्यो जो मन अघि देखि सुन्न नपरोस भन्दै भगवानलाई पुकार्दै थिए । उता गाडीका सबै मानिसहरु मलाइ ढिलो गर्यो भनेर आक्रोसित भैरहेका थिए तर यो खबर मलाइ कसैलाइ सुनाउन मन लागेन त्यसैले टिलपिल आखाभरी आँसु बोकेर बुबाको छेउ पुगे बुबा अझै सुतिराख्नु भएको रहेछ । मलाइ अहिल्यै उठाइहालौ जस्तो लागेन पनि र सुक सुक गरेको आवाजमा बोलाउन सक्ने स्थितिमा पनि थिइन म ।

यता बुबाको अवस्था यस्तो छ , उता गाउमा अब पहिरोले घर , जग्गा जमिन त्यो भन्दा पनि बढी मेरो आफ्नो आमाको काख पनि बाकी राखेको छैन । मनलाइ जति सम्हाल्न खोज्दा पनि आखाबाट आँसु र घाटिमा सुकसुक कसै गरि हटाउन सकेकै छैन । सोचे गाउमा पहिरोले सबै सम्पत्ति बगाएर मात्र किन लग्नु लग्नु , लगे पनि हुन्थ्यो नि यो पहिरोले हाम्रो दुखको पहाडलाई के काफी थिएन त हाम्रो दुखको पहाडमा पहिरो जान हाम्रो परिवारको आँसु ।

बुबालाई म कसरी सुनाउने कि पहिरो गएको छ हाम्रो परिवारको खुसिमा , प्रेममा र अब उजाड छ हाम्रो फिका फिका जिन्दगी न त अब कौनै रङ्ग नै बाकी छ न त कुनै रस सिवाय आशुको अमिलो रस बाहेक । तर बिहान हुनै लाग्दा पनि बुबा उढ्नु भएन अनि मैले बुबा उठ्नु अब घर आइपुग्नै लाग्यो भन्दा बुबाले पनि अक्मकिएको स्वरमा भन्नू भयो बाबू अब हाम्रो घर नै बाकी नरहेपछि कहाबाट घर आउँछ र अनि अङालोमा कसेर मलाइ बेस्सरी रुन थल्नुभयो मैले पनि अघि सम्म आफै भित्र सम्हालेर राखेको दर्दहरु अब भने आँसु र आवाजको तरङ्गमा फैलिन बेर गरेनन । गाडिमा भएका सबै मानिसहरु हाम्रो यस्तो भावबिहोल अवस्था देखेर चकित परेर हेरिरहेका थिए । तर हामी भने अझै पनि आफुलाइ जति सम्हाल्न  खोजे सकिरहेकै थिएनौ  । .......... 
To be continued ......